Prinses Amalia zal als eerste na haar vader, prins Willem-Alexander, voor de troon in aanmerking komen. Hierna komen de prinsessen Alexia en Ariane. Voorheen werd gedacht dat je als 3^e dochter weinig kans maakte op de troon, of dat je zelfs een belangrijke rol zou gaan spelen in de monarchie.

 

Prinses Margriet, de zus van Koningin Beatrix was de 3^e dochter. Zij speelt toch een aanzienlijke rol. Zij is de vertrouweling van de Koningin en samen met haar man, is zij reservekoningin.

Prins Friso komt niet meer in het rijtje voor omdat hij geen toestemming aan het parlement heeft gevraagd voor zijn huwelijk met prinses Mabel in 2003.

Prins Constantijn en zijn drie kinderen, gravin Eloïse, graaf Claus-Casimir en gravin Leonore, krijgen een plaats na het laatste kind van Willem-Alexander en Máxima, op dit moment dus prinses Ariane. 

Prinses Margriet komt op de achtste plaats, gevolgd door haar twee oudste zonen. Zodra Willem-Alexander Koning wordt, zullen prins Maurits en prins Bernhard buiten de lijn van troonopvolging vallen. Zij staan dan als neven te ver weg van de Koning om nog aanspraak te kunnen maken op de troon. 

De jongste twee zonen van Margriet, Pieter-Christiaan en Floris, zijn door hun huwelijken al buiten de lijn van troonopvolging komen te staan. Zij hebben geen toestemming om te trouwen gevraagd aan het parlement omdat zij de kans dat ze ooit voor de troon in aanmerking zouden komen, zeer klein achtten.

Troonopvolging

Als de Koning overlijdt of troonsafstand doet, volgt zijn oudste zoon of dochter hem op. De volgorde van troonsopvolging is wettelijk vastgelegd.

In 1980 vond voor het laatst een troonopvolging plaats. Prinses Beatrix volgde toen haar moeder, Koningin Juliana, op. Als de Koning geen wettige kinderen heeft, is er een vaste volgorde waarin andere leden van het Koninklijk Huis het koningschap vervullen. Dat staat in de Grondwet.

Huidige lijn voor troonopvolging

Als oudste kind van Koningin Beatrix komt Prins Willem-Alexander als eerste in aanmerking voor troonopvolging. Daarna volgen Prinses Catharina-Amalia, Prinses Alexia en Prinses Ariane, de dochters van Prins Willem-Alexander.

Pas als zij niet beschikbaar zijn, komen Prins Constantijn en zijn kinderen, Gravin Eloise, Graaf Claus-Casimir en Gravin Leonore in aanmerking. De laatsten in de lijn van troonopvolging zijn Prinses Margriet en haar zonen Prins Maurits en Prins Bernhard.

Balkonscene bij inhuldiging van koningin Juliana [Rijksfotoarchief Collectie Elsevier 021_0396]

Inhuldiging

In Nederland wordt een nieuwe Koning niet gekroond, maar ingehuldigd.

De nieuwe Koning is in functie vanaf het moment dat zijn voorganger overlijdt of troonsafstand doet. Volgens de Grondwet moet hij dan wel zo snel mogelijk alsnog beëdigd en ingehuldigd worden. 

De Grondwet schrijft ook voor dat de inhuldiging moet plaatsvinden in de hoofdstad Amsterdam, tijdens een openbare Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal (de Eerste en Tweede Kamer). Bij de inhuldiging zweert of belooft de Koning trouw aan het Statuut voor het Koninkrijk en de Grondwet. De formulering van deze eed of belofte is vastgelegd in de Wet beëdiging en inhuldiging van de Koning:

De eed of belofte op het Statuut voor het Koninkrijk en de Grondwet:

"Ik zweer (beloof) aan de volkeren van het Koninkrijk dat Ik het Statuut voor het Koninkrijk en de Grondwet steeds zal onderhouden en handhaven.
Ik zweer (beloof) dat Ik de onafhankelijkheid en het grondgebied van het Koninkrijk met al Mijn vermogen zal verdedigen en bewaren; dat Ik de vrijheid en de rechten van alle Nederlanders en alle ingezetenen zal beschermen, en tot instandhouding en bevordering van de welvaart alle middelen zal aanwenden welke de wetten Mij ter beschikking stellen, zoals een goed en getrouw Koning schuldig is te doen.

Zo waarlijk helpe Mij God almachtig!"
(Dat beloven wij!)"

Inhuldigingsceremonie

De huidige inhuldigingsceremonie is voor het eerst uitgevoerd bij de inhuldiging van Willem I in 1814. Sinds die tijd is de Nieuwe Kerk in Amsterdam de locatie voor deze plechtigheid. De ceremonie kreeg haar definitieve vorm bij de inhuldiging van Koning Willem II in 1840. Hoewel de plechtigheid in een kerk plaatsvindt, heeft de huldiging geen godsdienstig karakter. De betekenis ervan is puur staatsrechtelijk.

Bij een inhuldiging liggen op de zogeheten credenstafel de kroon, de scepter en de rijksappel uitgestald. Ook de andere regalia, het rijkszwaard en de rijksstandaard, staan opgesteld. Op de tafel ligt ook een exemplaar van de Nederlandse Grondwet te vinden.

 

Inhuldiging Beatrix

Het is 30 april 1980 10.06 uur als prinses Beatrix officieel koningin Beatrix wordt. In de Nieuwe Kerk wordt de vorstin, gekleed in de rode koningsmantel met hermelijn, ceremonieel ingehuldigd. Buiten de muren van de kerk is geen plaats voor egards als in de hoofdstad rellen uitbreken, rellen tegen alle mogelijke misstanden in het land van de nieuwe koningin.

Het is geen grote verrassing dat krakers, alternatievelingen en allerhande groeperingen de inhuldiging aangrijpen als een excuus om aandacht te krijgen voor hun zaak. Het voorjaar van 1980 is een woeste tijd waarin de ontevredenheid over de leegstand van huizen en andere misstanden steeds verder boven de oppervlakte uitrijst. Onder het motto ‘geen woning, geen kroning’ komt de onvrede tot ontlading op 30 april. 

Koninginnedag
Beatrix’ inhuldigingstoespraak toont een koningin die weet wat er in de wereld gebeurt, die weet hoe zij daar over denkt, én een koningin die weet wat ze wil. Dat blijkt vooral uit haar woorden aan prinses Juliana. “Lieve moeder, vandaag is uw geboortedag. Uit diepe, diepe dankbaarheid voor alles wat wij van u ontvangen, zal deze dag - ook in de toekomst - verbonden blijven met uw wijsheid, uw medeleven, uw moederliefde. Want deze dag zal blijven: Koninginnedag!” 

Al met al gaat 30 april 1980 als een roerige dag de geschiedenisboeken in. Als die avond de balans wordt opgemaakt van de massale rellen, blijkt dat ruim 100 burgers en 93 politieagenten gewond zijn geraakt. De volgende dag bezoekt Beatrix zeven gewonde agenten in het ziekenhuis. Haar eerste taak als de kersverse Koningin der Nederlanden.